Od jakiegoś czasu mój Microsoft Surface 7 Pro (i5, 8GB RAM / 128GB dysk) zaczynał nieznośnie wolno działać. Do tego stopnia, że uruchamianie go było zniechęcające i szukałem możliwości zrobienia podstawowych rzeczy, takich jak np. sprawdzanie poczty z innego urządzenia.
Przy Windows 11, także 128GB dysk właściwie wystarcza na system, plik hibernacji i… może parę dokumentów. Reszta – tylko w OneDrive, bez możliwości trzymania lokalnie.
Sfrustrowany sytuacją zacząłem szukać rozwiązania i… moim „bingo” okazuje się Linux Fedora Workstation 42.
Najnowsza wersja w chwili pisania artykułu to 43, zaraz wyjaśnię dlaczego wybrałem 42, czyli o „oczko” niżej:
Fedora jest przygotowana do łatwej integracji z dodatkowym pakietem sterowników, dostępnym przez Linux Surface Kernel dzięki czemu łatwo i szybko da się uruchomić np. obsługę dotykową w Linuxie. Instrukcje są klarowne, jedyna „pułapka”, to zgodność wersji.
W chwili kiedy instalowałem Fedorę z USB na moim Surface, Linux Surface był dostępny tylko dla wersji 42 Fedory, dlatego właśnie zdecydowałem się na tę wersję, a nie 43.
Co musiałem zrobić, żeby tablet ruszył z Linuxem?
- Zainstalować Fedorę 42, z nośnika zewnętrznego. W tym celu pobrałem image ISO z: https://mirror.23m.com/fedora/linux/releases/42/Workstation/x86_64/iso/ Nie udało mi się znaleźć na stronie Fedory bezpośredniego linka do tego obrazu, więc adres spreparowałem sam (zwłaszcza część: /42/).
- Mając obraz na dysku, nie korzystałem z Fedora Media Writera, ale użyłem Rufus’a, żeby przygotować bootowalnego pendrive’a USB
- Surface nie posiada klasycznego „boot menu”, więc żeby uruchomić go z pendrive’a trzeba przed włączeniem przytrzymać przycisk „głośność w dół” („ciszej”?) i trzymać go nadal przy włączaniu, aż pojawi się menu Fedory
- Fedora instaluje się nie bezpośrednio z tego menu – najpierw trzeba uruchomić wersję Live z pendrive’a i ona zaproponuje dopiero instalację na dysk. Musisz zatem najpierw uruchomić Linuxa z pendrive’a i dopiero tak uruchomiony system włącza instalator.
- Kolejne kroki były już proste – instalacja samego Linuxa to proces typu „next -> next”, a instalacja Linux Surface jest dobrze opisana pod https://github.com/linux-surface/linux-surface/wiki/Installation-and-Setup#Fedora /na
Jakie efekty instalacji Fedora Linux na Microsoft Surface?
Komputer nagle odżył. Miejsca na dysku jest nagle zupełnie przyzwoicie dużo, prędkość działania jest niesamowita w stosunku do Windowsa – jakbym dostał nowe urządzenie (a to prawie 5-latek). Zdecydowanie polecam wymianę systemu operacyjnego.
Z minusów – nie da się uruchomić wbudowanej kamerki, ale tę można zastąpić zewnętrzną, a bilans zysków i strat jest zdecydowanie na plus Linuxa. Z urządzenia, którego nie dało się praktycznie używać, mam z powrotem prawie tę samą funkcjonalność co po zakupie.
A gdzie jest mój…
Office
Do dyspozycji jest Libre Office zainstalowany lokalnie lub Microsoft (Office) 365 w aplikacjach w przeglądarce. Tylko bardzo specyficzne przypadki użycia będą sprawiały kłopot. 99% codziennej edycji arkuszy i dokumentów zrobisz albo w Libre, albo online.
Outlook
Evolution obsługuje kalendarze Outlook’a online – jeżeli masz subskrypcę Office, to kalendarze, w tym współdzielone, np. członków rodziny, wyświetlą się i będą normalnie działać w Evolution. Funkcjonalność jest bardzo podobna, do tego np. widać zadania w planie dni, co jest wygodne.
Alternatywnie – Outlook online.
Na Surface z Fedorą korzystam z WhatsApp web. Działa wszystko, włącznie z wklejaniem obrazów.